Ο Choi Yong-sool είναι ο άνθρωπος στον οποίο οφείλεται η ύπαρξη του Hapkido, γνωστού και ως Χαπκίντο, μιας από τις σημαντικότερες κορεατικές παραδοσιακές πολεμικές τέχνες του 20ού αιώνα. Η ζωή του είναι μια ιστορία εκτοπισμού, σιωπηλής μαθητείας και μιας επιστροφής που άλλαξε την πορεία των πολεμικών τεχνών στην Κορέα. Είναι επίσης μια ιστορία με σκοτεινά σημεία, και όποιος τη διηγείται οφείλει να τα ονομάζει.
Ένα παιδί στην Ιαπωνία
Ο Choi γεννήθηκε το 1904 στο Yongdong της Κορέας, λίγα χρόνια πριν η χώρα του περάσει επίσημα υπό ιαπωνική κατοχή. Σύμφωνα με τη δική του αφήγηση, μεταφέρθηκε στην Ιαπωνία ως μικρό παιδί, γύρω στο 1912, κάτω από συνθήκες που παραμένουν ασαφείς. Εκεί, πάντα κατά την αφήγησή του, κατέληξε στην υπηρεσία του Takeda Sokaku, του θρυλικού δασκάλου του Daito-ryu Aiki-jujutsu, στο πλευρό του οποίου έζησε για περίπου τριάντα χρόνια.
Το Daito-ryu ήταν ένα από τα πιο σεβαστά συστήματα jujutsu της Ιαπωνίας, με τεχνικό πυρήνα τους ελέγχους αρθρώσεων, τις ρίψεις και την αρχή του aiki, της εναρμόνισης με τη δύναμη του αντιπάλου. Ο Takeda ήταν φημισμένος τόσο για την ικανότητά του όσο και για τον δύσκολο χαρακτήρα του, και δίδαξε ορισμένους από τους σημαντικότερους δασκάλους του αιώνα. Ανάμεσά τους και τον Morihei Ueshiba, τον μετέπειτα ιδρυτή του Aikido.
Το ιστορικό πρόβλημα
Εδώ χρειάζεται ειλικρίνεια. Ο Takeda κρατούσε σχολαστικά αρχεία με τα ονόματα των μαθητών του και τα δίδακτρα που κατέβαλλαν, και το όνομα του Choi δεν εμφανίζεται πουθενά σε αυτά. Οι ιστορικοί των πολεμικών τεχνών διαφωνούν μέχρι σήμερα: κάποιοι απορρίπτουν τον ισχυρισμό συνολικά, άλλοι θεωρούν πιθανό ο Choi να έζησε δίπλα στον Takeda ως υπηρέτης ή βοηθός, μαθαίνοντας μέσα από την καθημερινή έκθεση χωρίς ποτέ να καταγραφεί ως επίσημος μαθητής, κάτι καθόλου απίθανο για έναν Κορεάτη στην Ιαπωνία εκείνης της εποχής.
Ο ίδιος ο Choi υποστήριζε ότι τα πιστοποιητικά και τα υπάρχοντά του χάθηκαν στο χάος της επιστροφής του στην Κορέα το 1945. Την αλήθεια δεν θα τη μάθουμε ποτέ με βεβαιότητα. Αυτό όμως που δεν αμφισβητείται από κανέναν σοβαρό μελετητή είναι το τεχνικό αποτέλεσμα: ο Choi επέστρεψε στην Κορέα κατέχοντας ένα εξαιρετικά εξελιγμένο σύστημα ελέγχων, ρίψεων και χειρισμού αρθρώσεων με αδιαμφισβήτητη συγγένεια προς το Daito-ryu. Η τέχνη του μιλούσε εκεί που τα χαρτιά έλειπαν.
Το περιστατικό στο Daegu
Μετά την απελευθέρωση της Κορέας, ο Choi εγκαταστάθηκε στο Daegu, ζώντας ταπεινά. Η στιγμή που άλλαξε τα πάντα ήρθε το 1948, έξω από ένα ζυθοποιείο, όταν ξέσπασε συμπλοκή για τη διανομή σιτηρών. Ο Choi, τότε άνω των σαράντα, εξουδετέρωσε πολλαπλούς αντιπάλους με τρόπο που άφησε άναυδο έναν παρατηρητή: τον Suh Bok-sub, νεαρό διευθυντή του ζυθοποιείου και μαύρη ζώνη στο Judo.
Ο Suh, που ήξερε να αναγνωρίζει την πραγματική ικανότητα, τον αναζήτησε και έγινε ο πρώτος επίσημος μαθητής του. Το 1951 άνοιξε το πρώτο dojang, όπου η τέχνη διδάχθηκε αρχικά με ονομασίες όπως Yu Sul και Yu Kwon Sul. Το όνομα Hapkido καθιερώθηκε προς το τέλος της δεκαετίας του 1950. Δεν είναι τυχαίο ότι το «hapki» γράφεται με τα ίδια ιδεογράμματα με το ιαπωνικό «aiki»: το Hapkido και το Aikido είναι ξαδέρφια, κλαδιά του ίδιου δέντρου που λέγεται Daito-ryu.
Από το Daito-ryu στο Hapkido
Αυτό που έκανε το Hapkido κάτι περισσότερο από κορεατικό Daito-ryu ήταν η επόμενη γενιά. Μαθητές του Choi, με προεξάρχοντα τον Ji Han-jae, εμπλούτισαν τον τεχνικό πυρήνα με δυναμικά λακτίσματα και στοιχεία από κορεατικές κινητικές παραδόσεις, δίνοντας στην τέχνη τη διακριτή της φυσιογνωμία. Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα σπάνιας πληρότητας: έλεγχοι αρθρώσεων, ρίψεις, κρούσεις και λακτίσματα, οργανωμένα γύρω από τις αρχές της κυκλικής κίνησης, της μη αντίστασης και της εναρμόνισης.
Ο ίδιος ο Choi παρέμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του, το 1986, ένας δάσκαλος της παλιάς σχολής: λιγομίλητος, αφοσιωμένος στην τεχνική ακρίβεια, αδιάφορος για τη δημοσιότητα. Η τέχνη του εξαπλώθηκε παγκοσμίως κυρίως μέσα από τους μαθητές του, ενώ εκείνος συνέχισε να διδάσκει στο Daegu όπως πάντα.
Η κληρονομιά του στο dojo μας
Στο dojo μας το Hapkido διδάσκεται ως Go Do Moo Kwan Hapkido Hosinsul, με έμφαση στην πρακτική διάσταση της αυτοπροστασίας που αποτελούσε ανέκαθεν τον πυρήνα της τέχνης. Η ιστορία του Choi Yong-sool έχει κάτι να πει σε κάθε εκπαιδευόμενο μέλος: η αξία ενός δασκάλου δεν αποδεικνύεται από τους τίτλους που επικαλείται, αλλά από αυτό που μπορεί να κάνει και να μεταδώσει. Ο Choi έχτισε μια παγκόσμια τέχνη χωρίς ούτε ένα χαρτί στο όνομά του, με μοναδικό του πιστοποιητικό την ίδια την ικανότητά του.
Σε μια εποχή που τα διπλώματα εκδίδονται ευκολότερα από ποτέ και οι γενεαλογίες κατασκευάζονται σε ιστοσελίδες, το μάθημα αυτό είναι πιο επίκαιρο από ποτέ. Τα χαρτιά χάνονται. Η γνώση που έχει περάσει στο σώμα και μπορεί να αποδειχθεί στο ταταμί, ποτέ.
Στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα περπατάμε τον παλιό δρόμο. Ο παλιός δρόμος δεν διαφημίζεται, βρίσκεται από αυτούς που τον αναζητούν. Αν νιώθεις ότι αυτός ο δρόμος σε καλεί, επικοινώνησε μαζί μας.