Σε ορισμένες γραμμές του παραδοσιακού ιαπωνικού bujutsu, το koppo jutsu (骨法術) είναι η μέθοδος αξιοποίησης της οστέινης δομής, τόσο της δικής μας όσο και του αντιπάλου. Το 法 δηλώνει μέθοδο και αρχή, όχι απλώς «τέχνη», γι’ αυτό η πιο πιστή απόδοση δεν είναι «τέχνη του οστού» αλλά «μέθοδος χειρισμού της οστέινης δομής». Είναι από τους πιο παρεξηγημένους όρους, γιατί το όνομα φέρνει στο μυαλό κάτι ωμό και βάναυσο, ενώ στην πραγματικότητα μιλάμε για έναν τρόπο σκέψης γύρω από τη δομή, τη γωνία και την οικονομία της κίνησης.
Μια αναγκαία ιστορική διευκρίνιση
Πριν προχωρήσουμε, χρειάζεται ακρίβεια. Το koppo jutsu δεν είναι καθολική κατηγορία του jujutsu, όπως είναι τα nage waza, τα kansetsu waza ή τα atemi waza. Ως ονοματισμένος, αυτόνομος κλάδος εμφανίζεται κυρίως μέσα στην παράδοση Takamatsu-den, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα την Kotō-ryū (虎倒流), της οποίας ο τεχνικός πυρήνας είναι ακριβώς το koppojutsu. Στη συγγενική Gyokko-ryū (玉虎流) η αντίστοιχη έμφαση δίνεται στο koshijutsu, δηλαδή στη στόχευση μαλακών ιστών αντί για την οστέινη δομή. Η διάκριση αυτή δεν είναι λεπτομέρεια, δείχνει ότι ακόμη και μέσα στην ίδια οικογένεια σχολών η προσέγγιση του σώματος αλλάζει ριζικά.
Στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα δεν διεκδικούμε αυτές τις γραμμές ούτε παρουσιάζουμε το koppo ως κληρονομιά τους. Τις αναφέρουμε για ιστορική ακρίβεια. Στη δική μας ύλη το προσεγγίζουμε ως αρχή κατανόησης της δομής, που εφαρμόζεται μέσα στο σύστημά μας και όχι ως αντιγραφή μιας συγκεκριμένης σχολής.
Δύο αναγνώσεις του ίδιου όρου
Ο όρος koppo κρύβει δύο όψεις που στην εκπαίδευση συνυπάρχουν.
Η πρώτη είναι κυριολεκτική: η αξιοποίηση των σκληρών οστέινων επιφανειών του ίδιου του σώματος ως εργαλείων, σε σημεία όπου η ανατομία αφήνει τη δομή εκτεθειμένη. Δεν πρόκειται για τυφλή ισχύ, αλλά για κατανόηση του πού η σκληρή επιφάνεια συναντά μια ευάλωτη περιοχή.
Η δεύτερη είναι αρχιτεκτονική: η χρήση του δικού μας σκελετού ως πλαισίου που μεταφέρει δύναμη χωρίς να την παράγει μυϊκά. Όταν τα οστά ευθυγραμμίζονται σωστά, ένα μικρόσωμο εκπαιδευόμενο μέλος μπορεί να μεταφέρει ροπή που θα ήταν αδύνατη μόνο με μυϊκή προσπάθεια. Η δύναμη δεν χάνεται σε μαλακές αρθρώσεις, ταξιδεύει μέσα από μια σταθερή αλυσίδα.
Δομή αντί για δύναμη
Αυτό που ενώνει τις δύο αναγνώσεις είναι μια κοινή αρχή: η θέση και η γωνία μετράνε περισσότερο από την ένταση. Ένα οστό που πιέζει υπό σωστή γωνία πάνω σε επιφανειακά νεύρα ή σε περιοχές όπου η οστέινη δομή μένει εκτεθειμένη παράγει δυσανάλογο αποτέλεσμα σε σχέση με την προσπάθεια που καταβάλλεται.
Αυτή η λογική απελευθερώνει τον εκπαιδευόμενο από την ανάγκη να είναι ο μεγαλύτερος ή ο δυνατότερος. Είναι ένα από τα σημεία όπου τα τεχνικά συστήματα του jujutsu καταρρίπτουν τον μύθο της σωματικής υπεροχής, και ένας από τους λόγους που η λογική του koppo έχει αξία στην αυτοπροστασία τόσο για άντρες όσο και για γυναίκες.
Πού συναντά την υπόλοιπη δομή
Η αρχή του koppo δεν στέκεται μόνη της. Είναι ο συνδετικός ιστός ανάμεσα σε άλλους τομείς που εξετάζουμε στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα.
Όταν η οστέινη δομή χρησιμοποιείται για να ενισχύσει τον μηχανικό έλεγχο μιας άρθρωσης, περνάμε στην περιοχή των (kansetsu waza). Όταν η ίδια σκληρή επιφάνεια στοχεύει ένα ανατομικά ευαίσθητο σημείο, αγγίζουμε τη λογική των [ΛΙΝΚ] (kyusho). Και όταν ο έλεγχος μετατοπίζεται στον λαιμό, μπαίνουμε στο πεδίο των (shime waza). Η οστέινη δομή είναι η κοινή γραμματική που διατρέχει όλα αυτά: το ίδιο πλαίσιο, διαφορετικός στόχος.
Γιατί διδάσκεται ως αρχή και όχι ως κατάλογος κινήσεων
Στην εκπαίδευση δεν προσεγγίζουμε το koppo ως μια λίστα από «κόλπα». Το αντιμετωπίζουμε ως τρόπο να διαβάζει κανείς το ανθρώπινο σώμα, το δικό του και του αντιπάλου, ως δομή με σημεία αντοχής και σημεία υποχώρησης.
Αυτή η αντίληψη χτίζεται αργά. Ένα μέλος μαθαίνει πρώτα να αισθάνεται την ευθυγράμμιση στο ίδιο του το σώμα, πριν προσπαθήσει να την εφαρμόσει πάνω σε κάποιον άλλον. Η κατανόηση της δομής προηγείται πάντα της εφαρμογής της.
Ευθύνη και όρια
Η ακρίβεια αυτών των τεχνικών είναι ακριβώς αυτό που τις κάνει επικίνδυνες. Η επαφή με σκληρές οστέινες δομές μπορεί να προκαλέσει σοβαρό και μόνιμο τραυματισμό, και δεν υπάρχει «ελαφριά» εκδοχή όταν η στοχοθεσία είναι λάθος.
Γι’ αυτό η λογική του koppo διδάσκεται με αυστηρό έλεγχο, με βαθμιαία ένταση και με πλήρη επίγνωση των ανατομικών συνεπειών. Η αρχή του bujutsu παραμένει σταθερή: η ικανότητα να ασκείς δύναμη συνοδεύεται πάντα από την ευθύνη να τη συγκρατείς. Αυτό είναι μάθημα που δεν διδάσκεται σε μία ημέρα. Στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα περπατάμε τον παλιό δρόμο. Ο παλιός δρόμος δεν διαφημίζεται· βρίσκεται από αυτούς που τον αναζητούν. Αν νιώθεις ότι αυτός ο δρόμος σε καλεί, επικοινώνησε μαζί μας.