Στην ορολογία του jujutsu, ο όρος ne waza (寝技) περιγράφει τις τεχνικές εδάφους: τον έλεγχο, τη διαφυγή και τη διαχείριση κάθε κατάστασης στην οποία η σύγκρουση έχει πέσει κάτω. Είναι ένας τομέας που σήμερα παρεξηγείται εύκολα, γιατί η εικόνα του εδάφους έχει ταυτιστεί με την αγωνιστική πάλη και το παρατεταμένο παιχνίδι κάτω. Στην παράδοση όμως, και στον τρόπο που το προσεγγίζουμε στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα, το έδαφος αντιμετωπίζεται με εντελώς διαφορετική λογική. Είναι μια φάση που πρέπει να την αξιολογήσεις σωστά και να εξέλθεις με ασφάλεια.
Γιατί το έδαφος είναι διαφορετικό από το σπορ
Στο αθλητικό πλαίσιο, το έδαφος είναι ένα ελεγχόμενο περιβάλλον με κανόνες, έναν αντίπαλο και χρόνο. Στην πραγματικότητα της αυτοπροστασίας δεν υπάρχει τίποτα από αυτά. Το έδαφος μπορεί να είναι σκληρό, να έχει αιχμηρά αντικείμενα, να υπάρχει δεύτερος ή τρίτος επιτιθέμενος, και ο χρόνος να παίζει εναντίον σου.
Γι’ αυτό η λογική αλλάζει ριζικά. Δεν εκπαιδεύουμε το έδαφος για να μείνουμε εκεί και να επικρατήσουμε σε ένα παρατεταμένο παιχνίδι θέσεων. Το εκπαιδεύουμε για να μην εγκλωβιστούμε σε αυτό. Ο στόχος είναι ο έλεγχος της στιγμής, η ασφαλής διαφυγή και η επιστροφή στην όρθια θέση όσο πιο γρήγορα γίνεται.
Οι θεμελιώδεις αρχές
Πίσω από αυτή την προσέγγιση υπάρχουν λίγες αρχές που τις δουλεύουμε με τα μέλη μας.
Η πρώτη είναι η διατήρηση της δομής. Ακόμη και κάτω, το σώμα πρέπει να κρατά μια οργανωμένη θέση που προστατεύει τα ευάλωτα σημεία και δεν αφήνει τον αντίπαλο να εγκαθιδρύσει έλεγχο.
Η δεύτερη είναι η επίγνωση του περιβάλλοντος. Στο έδαφος είναι εύκολο να απορροφηθείς από τον έναν αντίπαλο που σε κρατά και να χάσεις την εικόνα του χώρου. Η εκπαίδευση μαθαίνει το μέλος να μην ξεχνά ποτέ ότι μπορεί να υπάρχει και δεύτερη απειλή.
Η τρίτη, και η πιο κρίσιμη, είναι η επιστροφή στα πόδια. Κάθε κίνηση στο έδαφος κρίνεται από το αν σε φέρνει πιο κοντά στην ασφαλή έγερση. Το έδαφος είναι πέρασμα, όχι προορισμός.
Το έδαφος ως κίνδυνος
Η σκληρή αλήθεια που οφείλει να λέει κάθε υπεύθυνη εκπαίδευση είναι ότι το έδαφος, σε πραγματικές συνθήκες, είναι από τις πιο επικίνδυνες θέσεις στις οποίες μπορείς να βρεθείς. Η κινητικότητα μειώνεται, η ορατότητα περιορίζεται, και η δυνατότητα διαφυγής δυσκολεύει.
Ακριβώς γι’ αυτό η γνώση του ne waza δεν έχει στόχο να σε κάνει να αναζητάς το έδαφος, αλλά να σε κρατά ασφαλή όταν καταλήξεις εκεί χωρίς να το επιλέξεις. Η αξία της δεν είναι επιθετική, είναι προστατευτική.
Αυτή η οπτική έχει και μια πρακτική συνέπεια στην εκπαίδευση. Το μέλος μαθαίνει να αξιολογεί κάθε θέση εδάφους με ένα απλό κριτήριο: το φέρνει πιο κοντά στην ασφάλεια ή το βυθίζει πιο βαθιά στον κίνδυνο. Ό,τι δεν υπηρετεί τη διαφυγή και την προστασία, δεν έχει θέση σε ένα πραγματικό σενάριο, όσο εντυπωσιακό κι αν δείχνει.
Πώς συνδέεται με τους υπόλοιπους τομείς
Το έδαφος δεν είναι ξεχωριστός κόσμος. Είναι το πεδίο όπου εφαρμόζονται όσα δουλεύουμε όρθιοι.
Ο έλεγχος της ισορροπίας που μελετάμε στα (kuzushi και nage waza) καθορίζει το πώς θα φτάσει κανείς στο έδαφος και με ποια θέση πλεονεκτήματος. Ο έλεγχος των αρθρώσεων από τα (kansetsu waza) και οι αρχές των (shime waza) εφαρμόζονται και κάτω, με διαφορετική όμως προτεραιότητα, πάντα υπό το πρίσμα της διαφυγής. Το ne waza είναι ο τόπος όπου όλοι αυτοί οι τομείς συναντιούνται κάτω από πίεση.
Η θέση του στην εκπαίδευση
Στο Yokisenu Arashi το ne waza δεν είναι προσθήκη, είναι ένας από τους θεμελιώδεις πυλώνες του συστήματος, αυτός που καλύπτει τη φάση του εδάφους. Η μελέτη του ξεκινά αργά, με την κατανόηση της θέσης και της ασφάλειας, πριν προχωρήσει σε οτιδήποτε πιο σύνθετο.
Το εκπαιδευόμενο μέλος μαθαίνει πρώτα να νιώθει άνετα και ασφαλές κάτω, να μην πανικοβάλλεται, και μόνο μετά να εφαρμόζει έλεγχο και διαφυγή. Η ηρεμία στο έδαφος προηγείται της τεχνικής στο έδαφος. Αυτό είναι μάθημα που δεν διδάσκεται σε μία ημέρα. Στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα περπατάμε τον παλιό δρόμο. Ο παλιός δρόμος δεν διαφημίζεται· βρίσκεται από αυτούς που τον αναζητούν. Αν νιώθεις ότι αυτός ο δρόμος σε καλεί, επικοινώνησε μαζί μας.