Ukemi: Η Τέχνη της Πτώσης
Πριν μάθεις να ρίχνεις, μαθαίνεις να πέφτεις. Στο παραδοσιακό Jujutsu αυτό δεν είναι σύμβαση, είναι θεμέλιο. Το Ukemi είναι το πρώτο πράγμα που διδάσκεται στον νέο ασκούμενο, πριν από οποιαδήποτε τεχνική, και είναι η γνώση που τον συνοδεύει σε κάθε βαθμό μέχρι το τέλος.
Και είναι ίσως η μόνη τεχνική ολόκληρου του συστήματος που είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα τη χρησιμοποιήσεις έξω από το dojo.
Ο φόβος που κρατάει τον κόσμο έξω
Ο πιο συνηθισμένος δισταγμός όσων σκέφτονται να ξεκινήσουν Jujutsu δεν είναι η κρούση ούτε η επαφή. Είναι το πέσιμο. Η εικόνα του «θα με πετάνε κάτω και θα χτυπήσω» κρατάει έξω από το τατάμι ανθρώπους που θα είχαν κάθε λόγο να είναι πάνω σε αυτό.
Η πραγματικότητα είναι ανάποδη. Στο dojo δεν πέφτει κανείς πριν μάθει να πέφτει. Το Ukemi ξεκινάει από το χαμηλότερο δυνατό σημείο, καθιστός και ξαπλωμένος στο τατάμι, με κινήσεις που δεν έχουν ούτε ύψος ούτε πρόσκρουση. Το σώμα μαθαίνει τη σωστή θέση του πηγουνιού, τη στρογγυλή πλάτη, το χτύπημα του χεριού που μοιράζει την ενέργεια, και μόνο όταν αυτά γίνουν αυτόματα ανεβαίνει το ύψος. Κανείς δεν ρίχνεται σε τεχνική πριν το Ukemi του είναι έτοιμο να τον παραλάβει.
Γι’ αυτό και οι τραυματισμοί από πτώσεις μέσα σε ένα σωστά δομημένο dojo είναι σπάνιοι. Το τατάμι είναι το πιο ασφαλές μέρος για να μάθεις κάτι που έξω από αυτό δεν συγχωρεί.
Τι ακριβώς μαθαίνει το σώμα
Το Ukemi δεν είναι μία κίνηση, είναι οικογένεια αντιδράσεων. Πτώση εμπρός, πίσω, πλάγια, κύλιση. Κάθε μία λύνει διαφορετικό πρόβλημα, και όλες μαζί έχουν έναν κοινό σκοπό: να μη δεχθούν το κύριο φορτίο της πρόσκρουσης το κεφάλι, ο αυχένας και η σπονδυλική στήλη, και η ενέργεια της πτώσης να μοιραστεί σε επιφάνειες που την αντέχουν.
Το κρίσιμο δεν είναι η μορφή της κίνησης αλλά το ότι γίνεται χωρίς σκέψη. Μια πτώση διαρκεί λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο. Δεν υπάρχει χρόνος να θυμηθείς τι πρέπει να κάνεις. Ή το έχει το σώμα ή δεν το έχει. Γι’ αυτό το Ukemi δουλεύεται σε κάθε μάθημα, σε όλους τους βαθμούς, χρόνια μετά το σημείο που θεωρείται «μαθημένο».
Από την προστασία στην τεχνική
Μέσα στο σύστημα το Ukemi ακολουθεί μια διαδρομή που έχει λογική.
Στην αρχή είναι καθαρή προστασία: μαθαίνεις να πέφτεις για να μην χτυπάς. Στη συνέχεια γίνεται αντανακλαστικό, η πτώση δένεται με την κίνηση και παύει να είναι ξεχωριστή στιγμή. Αργότερα παύει να αντιμετωπίζεται μόνο ως άσκηση πάνω στο τατάμι. Η πτώση δουλεύεται από δυσκολότερα και πιο απρόβλεπτα σημεία, γιατί ο σκοπός είναι το σώμα να μπορεί να μεταφέρει τις ίδιες αρχές όταν η πραγματική πτώση συμβεί στην καθημερινότητα, σε επιφάνειες που δεν συγχωρούν.
Και στο τέλος της διαδρομής η πτώση αλλάζει ρόλο εντελώς: από άμυνα γίνεται όπλο. Στις τεχνικές αυτοθυσίας, το sutemi waza του παραδοσιακού Jujutsu, ρίχνεις σκόπιμα το ίδιο σου το σώμα για να παρασύρεις τον αντίπαλο. Αυτό είναι αδύνατο για όποιον φοβάται το έδαφος. Είναι φυσικό για όποιον έχει κάνει το έδαφος σύμμαχο. Η ίδια κίνηση που την πρώτη μέρα σε προστάτευε, στο τέλος πολεμάει για σένα.
Η τεχνική που χρησιμοποιείς σίγουρα
Όλες οι άλλες τεχνικές του συστήματος υπάρχουν για μια σύγκρουση που ευχόμαστε να μη συμβεί ποτέ. Το Ukemi υπάρχει για κάτι που στατιστικά θα συμβεί: μια σκάλα, ένα βρεγμένο πλακάκι, ένα ποδήλατο, ένας πάγος τον χειμώνα. Οι πτώσεις είναι από τις συχνότερες αιτίες σοβαρών τραυματισμών, και όσο μεγαλώνει ο άνθρωπος τόσο πιο ακριβά τις πληρώνει.
Θα το πω με ένα δικό μου περιστατικό, χωρίς ίχνος υπερβολής. Έναν χειμώνα γλίστρησα σε παγωμένο πεζοδρόμιο. Δεν πρόλαβα να σκεφτώ τίποτα, δεν υπήρχε χρόνος. Το σώμα έκανε μόνο του αυτό που είχε κάνει χιλιάδες φορές στο τατάμι. Αν δεν είχα πέσει σωστά, το κεφάλι και ο αυχένας θα είχαν πάρει όλη την πρόσκρουση, και πολύ πιθανόν αυτές οι γραμμές να μην είχαν γραφτεί ποτέ.
Αυτό είναι το Ukemi. Δεν είναι η προετοιμασία για την τεχνική των άλλων. Είναι η τεχνική που σε παραλαμβάνει όταν όλα τα άλλα δεν πρόλαβαν. Γιατί πριν μάθεις να πολεμάς, πρέπει πρώτα να μάθεις να επιστρέφεις όρθιος.
Στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα περπατάμε τον παλιό δρόμο.
Ο παλιός δρόμος δεν διαφημίζεται, βρίσκεται από αυτούς που τον αναζητούν.
Αν νιώθεις ότι αυτός ο δρόμος σε καλεί, επικοινώνησε μαζί μας.