Στην ορολογία του jujutsu, ο όρος shime waza (絞め技) περιγράφει τις τεχνικές στραγγαλισμού: λαβές που ελέγχουν τον αντίπαλο μέσω της πίεσης στον λαιμό, χωρίς πλήγμα και χωρίς να βασίζονται στην ωμή δύναμη. Είναι ίσως ένας από τους πιο παρεξηγημένους τομείς της πολεμικής τέχνης, γιατί η εικόνα του «πνιγμού» κρύβει μια πολύ πιο λεπτή πραγματικότητα. Ένας σωστά εκτελεσμένος στραγγαλισμός δεν συνθλίβει. Διακόπτει προσωρινά τη λειτουργία που κρατά τον αντίπαλο επιχειρησιακά ενεργό.
Δύο εντελώς διαφορετικοί μηχανισμοί
Οι περισσότεροι φαντάζονται τον στραγγαλισμό ως φράξιμο της αναπνοής. Στην πραγματικότητα υπάρχουν δύο ξεχωριστοί μηχανισμοί, και η διαφορά τους είναι το κλειδί για να καταλάβει κανείς τα shime waza.
Ο αναπνευστικός στραγγαλισμός ασκεί πίεση στην τραχεία και τον λάρυγγα, μπλοκάροντας τη ροή του αέρα. Είναι εξαιρετικά επώδυνος, αργός στο αποτέλεσμα και επικίνδυνος για τους χόνδρους του λαιμού. Στην παράδοση του jujutsu θεωρείται ο λιγότερο «καθαρός» τρόπος, ακριβώς επειδή προκαλεί μεγαλύτερη βλάβη χωρίς να είναι ο πιο αποδοτικός.
Ο αιματικός στραγγαλισμός, αυτός που διεθνώς αποκαλείται sleeper hold, λειτουργεί τελείως διαφορετικά. Η πίεση εφαρμόζεται στα πλάγια του λαιμού, πάνω στις καρωτίδες αρτηρίες, μειώνοντας την αιμάτωση του εγκεφάλου. Παράλληλα, μπορεί να υπάρξει αντανακλαστική καρδιοαγγειακή απόκριση μέσω του καρωτιδικού κόλπου, ενισχύοντας την απώλεια λειτουργικότητας. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι απώλεια αισθήσεων συνήθως μέσα σε 5–15 δευτερόλεπτα όταν η εφαρμογή είναι πλήρης, με γρήγορη επαναφορά μόλις απελευθερωθεί η πίεση.
Γι’ αυτό ακριβώς ένας σωστός hadaka jime δεν πιέζει την τραχεία: ο λαιμός «κάθεται» μέσα στην καμπύλη του αγκώνα, ενώ η πίεση συγκεντρώνεται στα πλάγια.
Οι βασικές οικογένειες τεχνικών
Κάτω από την ίδια λογική υπάρχουν αρκετές οικογένειες shime waza που εξετάζουμε στην εκπαίδευση στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα:
Hadaka jime (裸絞), η πιο άμεση μορφή αιματικού στραγγαλισμού χωρίς χρήση του gi.
Okuri eri jime (送襟絞), ο ολισθαίνων στραγγαλισμός που αξιοποιεί το πέτο της στολής από την πλάτη.
Kata ha jime (片羽絞), το «μονό φτερό», που συνδυάζει το πέτο με την παγίδευση του ενός χεριού του αντιπάλου.
Sankaku jime (三角絞), ο τριγωνικός στραγγαλισμός που εφαρμόζεται με τα πόδια.
Juji jime (十字絞), η οικογένεια των σταυρωτών στραγγαλισμών από θέση φρουράς ή επικράτησης.
Γιατί η δύναμη δεν είναι το ζητούμενο
Επειδή ο στόχος είναι αγγειακός και όχι μυϊκός, δεν μετράει το πόσο δυνατά σφίγγει κάποιος. Μετράει η τοποθέτηση.
Αυτό αλλάζει ριζικά την εξίσωση: ένα μικρόσωμο άτομο μπορεί, με σωστή τεχνική, να ελέγξει έναν πολύ μεγαλύτερο και ισχυρότερο αντίπαλο. Είναι κάτι που λίγες κατηγορίες grappling αποδεικνύουν τόσο καθαρά.
Αυτό είναι και ένας από τους λόγους που τα shime waza έχουν τόσο μεγάλη αξία στην αυτοπροστασία, τόσο για άντρες όσο και για γυναίκες: δεν βασίζονται στην ακατέργαστη ισχύ, αλλά στην κατανόηση της δομής και της θέσης.
Όταν ο στραγγαλισμός έρχεται προς εσένα
Η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος είναι η άμυνα.
Η πιο κρίσιμη αρχή είναι η έγκαιρη αναγνώριση: το παράθυρο για να αμυνθείς είναι πριν κλειδώσει η λαβή, όχι μετά.
Η προστασία του λαιμού με κατέβασμα του πιγουνιού, η παρεμβολή του χεριού ανάμεσα στον βραχίονα και τον λαιμό, η στροφή προς τον επιτιθέμενο αντί για ευθεία απομάκρυνση και η διατήρηση χαμηλής βάσης είναι βασικές αρχές που δουλεύουμε με τα μέλη μας.
Η σκληρή αλήθεια που οφείλει να λέει κάθε υπεύθυνη εκπαίδευση είναι ότι ένας πλήρως κλειδωμένος αιματικός στραγγαλισμός είναι εξαιρετικά δύσκολο να αναιρεθεί. Γι’ αυτό η προτεραιότητα είναι πάντα η πρόληψη και η αντίδραση στα πρώτα δευτερόλεπτα.
Στον πραγματικό κόσμο ο στραγγαλισμός εμφανίζεται σε επιθέσεις από πίσω, σε καβγάδες, αλλά και ως σοβαρός δείκτης κλιμάκωσης στην ενδοοικογενειακή και έμφυλη βία. Η παρουσία στραγγαλισμού θεωρείται διεθνώς από τους ισχυρότερους προγνωστικούς δείκτες μελλοντικής θανατηφόρας βίας.
Αν αναγνωρίζεις αυτό το μοτίβο στη ζωή σου ή σε κάποιο κοντινό σου πρόσωπο, η Γραμμή SOS 15900 λειτουργεί 24 ώρες το εικοσιτετράωρο, δωρεάν και εμπιστευτικά.
Ο κίνδυνος είναι πραγματικός
Σε κάθε περίπτωση, οποιαδήποτε πίεση στον λαιμό είναι δυνητικά θανατηφόρα.
Ακόμη και χωρίς απώλεια αισθήσεων μπορεί να υπάρξουν καθυστερημένες επιπλοκές: αγγειακές βλάβες, λαρυγγικό οίδημα ή νευρολογικά συμπτώματα. Για αυτό η ιατρική εκτίμηση μετά από κάθε σοβαρό στραγγαλισμό είναι απαραίτητη, όχι προαιρετική.
Έλεγχος αντί για βλάβη
Τα shime waza ενσαρκώνουν τη λογική του bujutsu όσο λίγες τεχνικές: την ικανότητα να τερματίσεις μια σύγκρουση χωρίς περιττή καταστροφή.
Όταν εφαρμόζονται με γνώση, έλεγχο και άμεση απελευθέρωση, μπορούν να αποτελέσουν ισχυρά εργαλεία ακινητοποίησης. Η ευθύνη όμως είναι πάντα ανάλογη της δύναμης, και αυτό είναι μάθημα που δεν διδάσκεται σε μία ημέρα.
Στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα περπατάμε τον παλιό δρόμο. Ο παλιός δρόμος δεν διαφημίζεται· βρίσκεται από αυτούς που τον αναζητούν. Αν νιώθεις ότι αυτός ο δρόμος σε καλεί, επικοινώνησε μαζί μας.