Ο σχολικός εκφοβισμός είναι μία από τις πιο διαδεδομένες και ταυτόχρονα πιο υποτιμημένες μορφές βίας που βιώνει ένα παιδί. Δεν αφήνει πάντα σημάδια που φαίνονται, αλλά αφήνει σημάδια που μένουν. Σε αντίθεση με την εικόνα του τσακωμού στο προαύλιο που υποχωρεί μόνος του, ο πραγματικός εκφοβισμός είναι συστηματικός, επαναλαμβανόμενος και βασίζεται σε μια ανισορροπία δύναμης. Δεν είναι μια κακή μέρα. Είναι ένα μοτίβο που, αν δεν αντιμετωπιστεί, διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί βλέπει τον εαυτό του για χρόνια.
Τι είναι πραγματικά ο εκφοβισμός
Ο εκφοβισμός δεν είναι απλώς σωματική επιθετικότητα. Συχνά είναι λεκτικός, ψυχολογικός ή κοινωνικός. Η χλεύη, η απομόνωση, η διάδοση φημών, ο αποκλεισμός από την ομάδα είναι εξίσου καταστροφικά με ένα χτύπημα, ίσως και περισσότερο, επειδή δεν αφήνουν ορατό σημάδι που να μπορεί κάποιος ενήλικας να δει και να καταλάβει. Το παιδί που βιώνει αυτή την κατάσταση μαθαίνει σταδιακά να σιωπά, να ντρέπεται και να πιστεύει ότι κάτι φταίει σε αυτό.
Εδώ βρίσκεται ο πρώτος και σημαντικότερος στόχος της αυτοπροστασίας. Πριν από κάθε τεχνική, το παιδί πρέπει να καταλάβει ότι δεν φταίει. Ότι το πρόβλημα δεν είναι αυτό, αλλά η συμπεριφορά του άλλου.
Η αυτοπεποίθηση ως πρώτη γραμμή άμυνας
Οι επιτιθέμενοι, ακόμα και σε παιδική ηλικία, επιλέγουν τους στόχους τους. Δεν επιλέγουν τυχαία. Αναζητούν παιδιά που φαίνονται φοβισμένα, αποσυρμένα, ανασφαλή. Το παιδί που στέκεται όρθιο, που κοιτάζει στα μάτια, που μιλά καθαρά, εκπέμπει κάτι εντελώς διαφορετικό από εκείνο που κοιτάζει το έδαφος και προσπαθεί να γίνει αόρατο.
Αυτή η στάση δεν είναι κάτι με το οποίο γεννιέται κανείς. Καλλιεργείται. Στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα, η εκπαίδευση των παιδιών δεν ξεκινά από τη γροθιά. Ξεκινά από τη στάση του σώματος, τη φωνή, το βλέμμα και την εσωτερική πεποίθηση ότι αξίζουν να προστατεύσουν τον εαυτό τους. Ένα παιδί που έχει χτίσει αυτή την εσωτερική σταθερότητα γίνεται πολύ λιγότερο ελκυστικός στόχος, συχνά χωρίς να χρειαστεί ποτέ να αγγίξει κανέναν.
Πότε τα λόγια δεν αρκούν
Η αυτοπροστασία ενός παιδιού δεν σημαίνει ότι το μετατρέπουμε σε μαχητή. Σημαίνει ότι του δίνουμε επιλογές. Η πρώτη επιλογή είναι πάντα η αποφυγή και η αναφορά σε έναν ενήλικα εμπιστοσύνης. Το να ζητήσει βοήθεια δεν είναι αδυναμία, είναι εξυπνάδα. Όμως υπάρχουν στιγμές που ένα παιδί βρίσκεται μόνο του και σωματικά απειλούμενο. Σε αυτές τις στιγμές, η γνώση ότι μπορεί να προστατεύσει το σώμα του αλλάζει τα πάντα.
Δεν πρόκειται για το να μάθει να επιτίθεται. Πρόκειται για το να μην παγώσει από τον φόβο. Ένα παιδί που έχει εκπαιδευτεί σωστά ξέρει πώς να κρατήσει απόσταση, πώς να αποφύγει ένα χτύπημα και πώς να απομακρυνθεί με ασφάλεια. Η αυτοπεποίθηση που του δίνει αυτή η γνώση συχνά είναι αρκετή ώστε να μην χρειαστεί ποτέ να τη χρησιμοποιήσει.
Ο ρόλος της οικογένειας
Καμία εκπαίδευση δεν αντικαθιστά τον γονέα. Το παιδί πρέπει να ξέρει ότι μπορεί να μιλήσει χωρίς να κατηγορηθεί, χωρίς να υποτιμηθεί ο πόνος του. Όταν ένα παιδί νιώθει ότι έχει δίπλα του ανθρώπους που το πιστεύουν, βρίσκει το θάρρος να μιλήσει νωρίς, πριν η κατάσταση γίνει αβάσταχτη. Η συνεργασία ανάμεσα στην οικογένεια, το σχολείο και τον χώρο εκπαίδευσης είναι το πραγματικό δίχτυ ασφαλείας.
Μια επένδυση που μένει για μια ζωή
Το παιδί που μαθαίνει να στέκεται όρθιο απέναντι στον εκφοβισμό δεν αποκτά μόνο μια δεξιότητα για το σχολείο. Αποκτά έναν χαρακτήρα που θα το συνοδεύει σε όλη του τη ζωή. Η αυτοπεποίθηση, η ψυχραιμία και η ικανότητα να θέτει όρια είναι εφόδια που ξεπερνούν κατά πολύ το προαύλιο.
Στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα βλέπουμε την παιδική αυτοπροστασία ως κάτι πολύ βαθύτερο από την τεχνική. Τη βλέπουμε ως τη διαμόρφωση ανθρώπων που γνωρίζουν την αξία τους και δεν επιτρέπουν σε κανέναν να τους την αφαιρέσει.
Στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα περπατάμε τον παλιό δρόμο. Ο παλιός δρόμος δεν διαφημίζεται, βρίσκεται από αυτούς που τον αναζητούν. Αν νιώθεις ότι αυτός ο δρόμος σε καλεί, επικοινώνησε μαζί μας.