Ο πόνος και η βλάβη μπερδεύονται διαρκώς στην κουβέντα για την αυτοάμυνα στη Λάρισα και τις παραδοσιακές πολεμικές τέχνες, και αυτό το μπέρδεμα έχει στείλει πολύ κόσμο σε λάθος συμπεράσματα. Η κοινή λογική λέει ότι αν πονέσεις κάποιον αρκετά, θα σταματήσει. Στην πραγματικότητα, ο πόνος είναι από τα πιο αναξιόπιστα εργαλεία που υπάρχουν, ειδικά απέναντι σε αυτόν ακριβώς που έχεις περισσότερο λόγο να φοβάσαι. Όσοι ασχολούνται σοβαρά με την αυτοάμυνα στη Λάρισα το συναντούν αυτό συνεχώς στην πράξη.
Η διαφορά ανάμεσα στο να προκαλέσεις πόνο και στο να προκαλέσεις βλάβη είναι η διαφορά ανάμεσα στο να ζητήσεις από κάποιον να σταματήσει και στο να του αφαιρέσεις τη δυνατότητα να συνεχίσει.
Τι είναι πραγματικά ο πόνος
Ο πόνος δεν είναι βλάβη. Είναι σήμα. Είναι ο τρόπος του νευρικού συστήματος να προειδοποιήσει τον εγκέφαλο ότι κάτι συμβαίνει, ώστε εκείνος να αντιδράσει. Και επειδή είναι σήμα και όχι πραγματικό όριο της λειτουργίας, μπορεί να κατασταλεί, να αγνοηθεί, ή να μην φτάσει καν στη συνείδηση.
Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο. Ο πόνος περνά μέσα από τον εγκέφαλο για να γίνει αντιληπτός. Και ο εγκέφαλος, κάτω από ορισμένες συνθήκες, απλώς δεν τον επεξεργάζεται με τον φυσιολογικό τρόπο. Όταν συμβαίνει αυτό, ο επιτιθέμενος δεν νιώθει αυτό που υποθέτεις ότι νιώθει, και η στρατηγική σου καταρρέει χωρίς να το καταλάβεις.
Πότε ο πόνος παύει να λειτουργεί
Υπάρχουν καταστάσεις όπου ο πόνος ουσιαστικά εξαφανίζεται ως παράγοντας, και δυστυχώς είναι ακριβώς οι καταστάσεις μιας πραγματικής επίθεσης.
Η αδρεναλίνη είναι η πρώτη. Σε κατάσταση έντονης διέγερσης, το σώμα πλημμυρίζει από ορμόνες του στρες και ενδογενή οπιοειδή που καταστέλλουν τον πόνο. Αυτός είναι ο λόγος που άνθρωποι σε μάχη ή σε ατύχημα συχνά δεν συνειδητοποιούν καν ότι τραυματίστηκαν παρά μόνο αργότερα. Ένας επιτιθέμενος σε έξαρση βρίσκεται ήδη σε αυτή την κατάσταση.
Οι ουσίες είναι η δεύτερη. Το αλκοόλ, τα διεγερτικά και άλλες ουσίες αλλοιώνουν δραματικά την αντίληψη του πόνου. Κάποιος υπό την επήρεια μπορεί να δεχτεί χτυπήματα που θα ακινητοποιούσαν έναν νηφάλιο και να συνεχίσει σαν να μην έγινε τίποτα.
Η οργή και η ψυχική κατάσταση είναι η τρίτη. Η ακραία οργή, ο πανικός, ορισμένες ψυχικές καταστάσεις, όλα μπορούν να ανεβάσουν το κατώφλι του πόνου τόσο ψηλά που πρακτικά να μην παίζει ρόλο.
Το συμπέρασμα είναι σκληρό αλλά πρέπει να ειπωθεί. Ο άνθρωπος από τον οποίο κινδυνεύεις περισσότερο, αυτός που είναι μεθυσμένος, σε έξαρση ή εκτός εαυτού, είναι ακριβώς αυτός στον οποίο ο πόνος δεν δουλεύει. Η τεχνική πρόκλησης πόνου είναι σχεδιασμένη να αποτυγχάνει τη χειρότερη δυνατή στιγμή.
Τι είναι η βλάβη και γιατί δεν διαπραγματεύεται
Η βλάβη είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Δεν ζητά από τον εγκέφαλο να αποφασίσει να σταματήσει. Αφαιρεί τη δυνατότητα να συνεχίσει, ανεξάρτητα από το τι θέλει ή τι νιώθει ο επιτιθέμενος.
Ένα διαλυμένο γόνατο δεν πονά απλώς. Δεν κρατά πια το βάρος του σώματος. Δεν έχει σημασία πόσο σκληρός, μεθυσμένος ή εξαγριωμένος είναι κάποιος. Αν η άρθρωση δεν στηρίζει, δεν στέκεται. Ένας εξαρθρωμένος ώμος αφαιρεί τη λειτουργία του χεριού. Μια δομή που έχει υποστεί βλάβη παύει να κάνει τη δουλειά της, και αυτό δεν παρακάμπτεται με θέληση, με ορμόνες ή με ουσίες.
Εδώ είναι η ουσιαστική διάκριση. Ο πόνος βασίζεται στη συνεργασία του εγκεφάλου του αντιπάλου: του ζητάς να σταματήσει και ελπίζεις να συμφωνήσει. Η βλάβη δεν ζητά τίποτα. Επιβάλλει ένα νέο, μειωμένο όριο λειτουργίας. Γι’ αυτό η αξιόπιστη ακινητοποίηση δεν στηρίζεται στον πόνο αλλά στην αφαίρεση λειτουργίας.
Αυτοάμυνα στη Λάρισα: τι σταματά πραγματικά κάποιον
Πέρα από τη μηχανική βλάβη σε αρθρώσεις και άκρα, υπάρχουν μηχανισμοί που σταματούν κάποιον επειδή παρακάμπτουν εντελώς τη θέληση και την αντοχή του στον πόνο.
Η απώλεια της ισορροπίας είναι ο πρώτος και ο πιο υποτιμημένος, και είναι από τα πρώτα πράγματα που διδάσκουν οι παραδοσιακές πολεμικές τέχνες. Κάποιος που έχασε τη βάση του και πέφτει δεν μπορεί να επιτεθεί την ώρα που πέφτει, όσο σκληρός κι αν είναι. Η βαρύτητα δεν νοιάζεται για το κατώφλι του πόνου του.
Η διακοπή της λειτουργίας του κεντρικού νευρικού συστήματος είναι ο δεύτερος. Σε αυτό βασίζεται το knockout: δεν είναι ο πόνος που ρίχνει κάποιον, αλλά η στιγμιαία διαταραχή της λειτουργίας του εγκεφάλου.
Η διακοπή της αιμάτωσης του εγκεφάλου είναι ο τρίτος. Μια σωστή λαβή που περιορίζει τη ροή αίματος προς τον εγκέφαλο φέρνει απώλεια συνείδησης σε δευτερόλεπτα, και πάλι χωρίς να εξαρτάται από το αν ο άλλος αντέχει τον πόνο.
Αυτό που έχουν κοινό όλα είναι ότι δεν ρωτούν τον επιτιθέμενο αν θέλει να σταματήσει. Επιβάλλουν το σταμάτημα σε επίπεδο που η θέλησή του δεν φτάνει.
Τι σημαίνει αυτό για την εκπαίδευση
Η συνέπεια για όποιον εκπαιδεύεται σοβαρά είναι σημαντική. Μια αυτοπροστασία χτισμένη στην υπόθεση ότι ο πόνος θα σταματήσει τον επιτιθέμενο είναι χτισμένη σε αμμουδιά. Δουλεύει στο γυμναστήριο, με συνεργάτη που συνεργάζεται, και αποτυγχάνει εκεί που μετράει.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο στόχος είναι να προκαλείς μέγιστη βλάβη. Σημαίνει ότι πρέπει να καταλαβαίνεις τι πραγματικά λειτουργεί, ώστε οι επιλογές σου να στηρίζονται στην πραγματικότητα και όχι στην ευχή. Η κατανόηση της διαφοράς ανάμεσα στον πόνο και στη βλάβη σου επιτρέπει να αξιολογείς ρεαλιστικά κάθε τεχνική: αυτό βασίζεται στο να συνεργαστεί ο εγκέφαλος του άλλου, ή του αφαιρεί τη δυνατότητα να συνεχίσει;
Στο Koden Arashi, εδώ στη Λάρισα, αυτή η διάκριση είναι θεμελιώδης στην εκπαίδευση. Δεν διδάσκουμε τεχνικές που μοιάζουν εντυπωσιακές αλλά βασίζονται στη συνεργασία ενός αντιπάλου που στην πραγματικότητα δεν θα συνεργαστεί. Διδάσκουμε αυτό που στέκεται όταν ο άλλος δεν νιώθει τίποτα και δεν σταματά με τίποτα.
Η ευθύνη της γνώσης
Πρέπει να ειπωθεί καθαρά, όπως πάντα. Το να καταλαβαίνεις τι προκαλεί πραγματική βλάβη σημαίνει να καταλαβαίνεις πόσο σοβαρό και επικίνδυνο είναι αυτό. Η γνώση αυτή δεν υπάρχει για να χρησιμοποιείται εύκολα, αλλά για να χρησιμοποιείται σωστά, στην πραγματική ανάγκη, με επίγνωση των συνεπειών.
Η αυτοπροστασία δεν είναι η αναζήτηση του μέγιστου τραυματισμού. Είναι η ικανότητα να σταματήσεις μια απειλή με τα λιγότερα δυνατά, όταν δεν υπάρχει άλλη επιλογή. Και αυτό απαιτεί να ξέρεις τη διαφορά ανάμεσα σε αυτό που φαίνεται ότι δουλεύει και σε αυτό που πραγματικά δουλεύει. Εκεί αρχίζει η σοβαρή εκπαίδευση.
Στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα περπατάμε τον παλιό δρόμο. Ο παλιός δρόμος δεν διαφημίζεται· βρίσκεται από αυτούς που τον αναζητούν. Αν νιώθεις ότι αυτός ο δρόμος σε καλεί, επικοινώνησε μαζί μας.