Αυτοπροστασία τη νύχτα η νύχτα δεν είναι απλά η απουσία φωτός. Είναι ένα περιβάλλον που αλλάζει θεμελιωδώς τη δυναμική της αυτοπροστασίας. Αλλάζει τι βλέπεις, τι ακούς, πόσο γρήγορα αντιδράς και πόσο εύκολα γίνεσαι στόχος.
Και το πιο σημαντικό: αλλάζει το πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργεί ο επιτιθέμενος. Το σκοτάδι δεν είναι ουδέτερο. Ευνοεί αυτόν που το χρησιμοποιεί.
Αυτό το κείμενο μιλάει για μια συγκεκριμένη στιγμή. Την επιστροφή στο σπίτι τη νύχτα. Από τη δουλειά, από έξω, από το μάθημα. Είναι η στιγμή με τα λιγότερα τυχαία στοιχεία, γιατί η διαδρομή επαναλαμβάνεται, η ώρα επαναλαμβάνεται και η πόρτα είναι πάντα η ίδια.
Πριν προχωρήσουμε, ένα πράγμα πρέπει να είναι ξεκάθαρο. Η ευθύνη μιας επίθεσης ανήκει αποκλειστικά σε αυτόν που επιτίθεται. Ό,τι ακολουθεί δεν κατανέμει ενοχές και δεν είναι κατάλογος λαθών. Είναι εργαλεία που μειώνουν πιθανότητες.
Η επίγνωση διπλασιάζεται
Ό,τι ισχύει για την επίγνωση την ημέρα ισχύει διπλά τη νύχτα. Το οπτικό πεδίο περιορίζεται, οι σκιές κρύβουν κινήσεις, οι αποστάσεις δυσκολεύουν να εκτιμηθούν. Ο εγκέφαλος λαμβάνει λιγότερες πληροφορίες και η αντίδραση αργεί.
Σε αυτό το πλαίσιο η επίγνωση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι η μόνη άμυνα που έχεις πριν από οποιαδήποτε φυσική αντίδραση. Και αυτό σημαίνει ότι η προσοχή σου πρέπει να είναι ακόμα πιο παρούσα. Όχι σε οθόνη, όχι σε συνομιλία, όχι αλλού.
Η διαδρομή είναι επιλογή
Η συντομότερη διαδρομή σπάνια είναι η καλύτερη τη νύχτα. Ο φωτισμός δεν είναι μόνο για να βλέπεις. Είναι και για να σε βλέπουν. Ένας επιτιθέμενος προτιμά το σκοτάδι γιατί του δίνει κάλυψη, και ένας άνθρωπος που κινείται σε φωτισμένους δρόμους είναι λιγότερο εύκολος στόχος.
Το να διαλέγεις τη φωτισμένη διαδρομή αντί της σύντομης σκοτεινής δεν είναι παράνοια. Είναι λογική.
Μέσα στη διαδρομή υπάρχουν και μικρότερες επιλογές που μετράνε. Βάδισμα προς τη μεριά του δρόμου και όχι κολλητά στους τοίχους, στις εσοχές και στα παρκαρισμένα αυτοκίνητα. Απόσταση από γωνίες που δεν βλέπεις τι έχουν πίσω τους. Ρυθμός σταθερός και βλέμμα ψηλά, όχι στα πόδια σου.
Τα σκοτεινά σημεία
Υπάρχουν χώροι που τη νύχτα μετατρέπονται σε παγίδες. Σκοτεινές είσοδοι κτιρίων, υπόγεια πάρκινγκ, στενά χωρίς διέξοδο, περιοχές με κακό φωτισμό που την ημέρα δεν παρουσιάζουν κανένα πρόβλημα.
Η αποφυγή τους δεν είναι υπερβολή. Είναι βασική αρχή. Αν πρέπει να περάσεις από σκοτεινό σημείο, κάνε το γρήγορα, με επίγνωση και χωρίς αποσπάσεις προσοχής. Αν μπορείς να το αποφύγεις εντελώς, απόφυγέ το.
Τα υπόγεια πάρκινγκ είναι ιδιαίτερη κατηγορία. Περιορισμένη ορατότητα, ηχητική αντήχηση που κάνει δύσκολο να εκτιμήσεις από πού έρχεται ένας ήχος, πολλά σημεία κάλυψης. Αν πρέπει να χρησιμοποιήσεις πάρκινγκ τη νύχτα, τα κλειδιά είναι στο χέρι σου πριν μπεις, η κίνηση είναι γρήγορη και το τηλέφωνο μένει στην τσέπη.
Η ακοή αναλαμβάνει
Τη νύχτα η ακοή γίνεται κρίσιμη αίσθηση. Βήματα πίσω σου, ήχοι που δεν δικαιολογούνται από το περιβάλλον, αλλαγή στον ρυθμό των ήχων γύρω σου. Αυτά είναι πληροφορίες που την ημέρα χάνονται στον θόρυβο, αλλά τη νύχτα ξεχωρίζουν αν τις ακούς.
Γι’ αυτό ακριβώς τα ακουστικά τη νύχτα είναι πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα από ό,τι την ημέρα. Κόβουν την πιο σημαντική αίσθηση που έχεις στο σκοτάδι.
Όταν κάποιος είναι πίσω σου
Δεν είναι όλοι απειλή. Αλλά η αξιολόγηση τη νύχτα πρέπει να γίνεται πιο γρήγορα και πιο προσεκτικά.
Κάποιος που αλλάζει κατεύθυνση όταν αλλάζεις εσύ. Κάποιος που διατηρεί σταθερή απόσταση πίσω σου. Κάποιος που δεν έχει εμφανή λόγο να βρίσκεται εκεί που βρίσκεται. Αυτά είναι σήματα που την ημέρα μπορεί να αγνοήσεις. Τη νύχτα δεν τα αγνοείς.
Και εδώ είναι το σημείο που τα περισσότερα κείμενα σταματούν. Δεν σταματάμε.
Πρώτα επιβεβαιώνεις. Περνάς στο απέναντι πεζοδρόμιο ή κάνεις μια στροφή που δεν είχες σκοπό να κάνεις. Αν σε ακολουθεί και εκεί, δεν είναι σύμπτωση.
Μετά αλλάζεις προορισμό. Δεν πηγαίνεις σπίτι. Το πού μένεις είναι η μία πληροφορία που δεν πρέπει να πάρει ποτέ, και αν τον οδηγήσεις εκεί την έχει για πάντα. Πηγαίνεις σε φωτισμένο και ανοιχτό χώρο. Περίπτερο, φούρνος, βενζινάδικο, καφετέρια, οποιοδήποτε μέρος με ανθρώπους μέσα. Ένας επιτιθέμενος χρειάζεται απομόνωση. Του την αφαιρείς.
Παράλληλα δείχνεις ότι το κατάλαβες. Μια σύντομη, καθαρή ματιά προς το μέρος του και συνεχίζεις να κινείσαι προς το φως. Δεν είναι πρόκληση και δεν περιμένεις απάντηση, είναι ένδειξη ότι δεν είσαι απροετοίμαστη. Ο παράγοντας έκπληξης είναι μισή του δουλειά και μόλις του τον πήρες. Τηλεφωνείς σε κάποιον και μιλάς δυνατά, με όνομα και τοποθεσία, ώστε να ακούγεται καθαρά ότι κάποιος ξέρει πού είσαι.
Και αν χρειαστεί, φωνάζεις. Δυνατά και συγκεκριμένα. Η φωνή είναι όπλο και τη νύχτα ταξιδεύει πολύ πιο μακριά από ό,τι νομίζεις.
Η είσοδος της πολυκατοικίας
Αν έχεις να συγκρατήσεις ένα μόνο πράγμα από όλο το κείμενο, ας είναι αυτό.
Η είσοδος του σπιτιού σου είναι το πιο προβλέψιμο σημείο της νύχτας σου. Είναι το μόνο μέρος όπου κάποιος γνωρίζει με βεβαιότητα ότι θα σταματήσεις, θα γυρίσεις την πλάτη και θα ασχοληθείς για λίγα δευτερόλεπτα με μια κλειδαριά. Πιλοτή, γραμματοκιβώτια, σκοτεινό κλιμακοστάσιο, ασανσέρ. Ο χώρος είναι κλειστός, δεν περνάει κόσμος και η βοήθεια είναι μακριά.
Τα κλειδιά είναι στο χέρι σου πολύ πριν φτάσεις στην πόρτα. Όχι για να χρησιμοποιηθούν ως όπλο, αυτό δεν δουλεύει και δεν το διδάσκουμε. Για να μη σταθείς ούτε ένα δευτερόλεπτο σκυμμένη σε μια τσάντα.
Πριν ανοίξεις, κοιτάς πίσω σου. Και ο κανόνας είναι απόλυτος: δεν ανοίγεις την πόρτα αν κάποιος πλησιάζει πίσω σου. Συνεχίζεις να περπατάς, κάνεις τον γύρο του τετραγώνου, πηγαίνεις σε φωτισμένο σημείο. Χάνεις τρία λεπτά. Αυτό είναι όλο το κόστος.
Ποτέ δεν κρατάς την πόρτα ανοιχτή για κάποιον που δεν αναγνωρίζεις, όσο άβολο κι αν είναι. Δεν ανοίγεις από το θυροτηλέφωνο σε άγνωστο τη νύχτα. Και στο ασανσέρ, αν κάποιος μπαίνει μαζί σου και δεν σου κάθεται καλά, μένεις έξω. Ξέχασες κάτι, περιμένεις κάποιον, θα πάρεις τη σκάλα. Δεν οφείλεις εξηγήσεις σε κανέναν.
Το τελευταίο κομμάτι
Ανάμεσα στη στάση, το ταξί ή το αυτοκίνητο και την πόρτα σου υπάρχει πάντα ένα κομμάτι που το κάνεις μόνη. Αυτό το κομμάτι το σχεδιάζεις.
Το ταξί σε αφήνει μπροστά στην είσοδο, όχι στη γωνία. Δεν φεύγει πάντα αμέσως, μπορείς να ζητήσεις να περιμένει μέχρι να μπεις. Το αυτοκίνητο παρκάρει στο φωτισμένο σημείο ακόμα κι αν αυτό σημαίνει πενήντα μέτρα παραπάνω περπάτημα σε ανοιχτό δρόμο.
Και κάποιος ξέρει τη διαδρομή και την ώρα σου. Ένα μήνυμα «έφυγα» και ένα «μπήκα» κοστίζουν δέκα δευτερόλεπτα. Δεν είναι υπερβολή. Είναι το ίδιο πράγμα που κάνει ο κάθε άνθρωπος που δουλεύει σε επικίνδυνο περιβάλλον. Κάποιος ξέρει πού είσαι.
Τι αλλάζει στη φυσική αντίδραση
Υπάρχει και μια πλευρά που σπάνια συζητείται. Το σκοτάδι αλλάζει και την ίδια την τεχνική.
Στο σκοτάδι δεν βλέπεις χέρια. Δεν βλέπεις αν κάποιος κρατάει κάτι, δεν διαβάζεις τον ώμο και τη λεκάνη του, δεν προλαβαίνεις να δεις την προετοιμασία της κίνησης. Όλα τα σωματικά σήματα στα οποία βασίζεσαι την ημέρα λείπουν.
Πρακτικά αυτό σημαίνει δύο πράγματα. Πρώτον, η απόσταση ασφαλείας μεγαλώνει. Ό,τι θεωρείς ασφαλή απόσταση την ημέρα, τη νύχτα είναι κοντά. Δεύτερον, η αντίδραση πρέπει να είναι απλή. Οι πολύπλοκες λύσεις προϋποθέτουν πληροφορία που στο σκοτάδι δεν υπάρχει.
Και ένα ακόμα. Η τσάντα δεν είναι αξία. Αν κάποιος τη θέλει, την παίρνει. Τίποτα μέσα σε αυτήν δεν αξίζει μια σύγκρουση στο σκοτάδι με κάποιον που δεν βλέπεις τα χέρια του.
Συμπέρασμα
Η νύχτα δεν είναι επικίνδυνη από μόνη της. Γίνεται επικίνδυνη όταν κινείσαι μέσα σε αυτή με το ίδιο επίπεδο επίγνωσης που έχεις την ημέρα.
Αυξημένη προσοχή, συνειδητή επιλογή διαδρομής, ενεργή ακρόαση, σχέδιο για το τελευταίο κομμάτι και ένας απόλυτος κανόνας στην πόρτα. Αυτά δεν περιορίζουν τη ζωή σου. Την προστατεύουν.
Όλα αυτά όμως είναι το πρώτο επίπεδο. Είναι η επίγνωση και η πρόληψη, δηλαδή αυτό που κάνεις πριν συμβεί οτιδήποτε. Το δεύτερο επίπεδο, το τι κάνει το σώμα σου όταν η απόσταση έχει κλείσει και ο χρόνος έχει τελειώσει, δεν διαβάζεται. Δουλεύεται σε ταταμι, με αντίσταση, ξανά και ξανά, μέχρι να απαντήσει μόνο του.
Στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα περπατάμε τον παλιό δρόμο. Ο παλιός δρόμος δεν διαφημίζεται, βρίσκεται από αυτούς που τον αναζητούν. Αν νιώθεις ότι αυτός ο δρόμος σε καλεί, επικοινώνησε μαζί μας.