Στην αυτοπροστασία υπάρχει μια αλήθεια που οι περισσότεροι αγνοούν, παρόλο που είναι από τις πιο καθοριστικές. Οι περισσότερες συγκρούσεις δεν κερδίζονται ούτε χάνονται τη στιγμή του πρώτου χτυπήματος. Κρίνονται πολύ νωρίτερα, στα δευτερόλεπτα και στα εκατοστά που προηγούνται. Η διαχείριση της απόστασης ανάμεσα σε σένα και σε μια πιθανή απειλή είναι ίσως η πιο υποτιμημένη και ταυτόχρονα η πιο ζωτική δεξιότητα της πραγματικής αυτοπροστασίας.
Η απόσταση είναι χρόνος
Κάθε εκατοστό απόστασης ανάμεσα σε σένα και σε έναν πιθανό επιτιθέμενο είναι χρόνος. Χρόνος για να αντιληφθείς την πρόθεσή του, να διαβάσεις τη γλώσσα του σώματός του, να αποφασίσεις και να αντιδράσεις. Όταν αφήνεις κάποιον να σε πλησιάσει υπερβολικά πριν καταλάβεις τις προθέσεις του, χαρίζεις αυτόν τον χρόνο. Και σε μια πραγματική επίθεση, ο χρόνος είναι το πολυτιμότερο πράγμα που διαθέτεις.
Ο επιτιθέμενος το γνωρίζει ενστικτωδώς. Γι’ αυτό σχεδόν πάντα προσπαθεί να κλείσει την απόσταση πριν επιτεθεί, συχνά με προσχήματα. Μια ερώτηση για την ώρα, ένα αίτημα για τσιγάρο, μια φιλική προσέγγιση που σκοπό έχει να σε φέρει αρκετά κοντά ώστε να μην προλάβεις να αντιδράσεις. Η ικανότητα να αναγνωρίζεις αυτή την προσέγγιση και να διατηρείς την απόστασή σου είναι η πρώτη γραμμή άμυνας, πολύ πριν χρειαστεί οποιαδήποτε τεχνική.
Το φράγμα που σε προστατεύει
Υπάρχει μια απλή αλλά εξαιρετικά αποτελεσματική αρχή στη διαχείριση της απόστασης. Πρόκειται για τη δημιουργία ενός φυσικού φράγματος ανάμεσα σε σένα και στον άλλον, χρησιμοποιώντας τα ίδια σου τα χέρια. Όταν κάποιος σε πλησιάζει με τρόπο που σου δημιουργεί ανησυχία, τα χέρια σου, υψωμένα σε μια φυσική, μη επιθετική στάση με τις παλάμες ανοιχτές, λειτουργούν ταυτόχρονα ως μέτρο απόστασης, ως ασπίδα και ως προειδοποίηση.
Αυτή η στάση έχει πολλαπλή αξία. Διατηρεί τον χώρο σου χωρίς να μοιάζει επιθετική. Επικοινωνεί στον άλλον ότι αντιλαμβάνεσαι την προσέγγισή του και ότι δεν είσαι εύκολος στόχος. Και το πιο σημαντικό, κρατά τα χέρια σου σε θέση ετοιμότητας, ώστε αν η κατάσταση κλιμακωθεί, να μπορείς να αντιδράσεις άμεσα αντί να ξεκινήσεις από το μηδέν. Είναι μια στάση που δείχνει ηρεμία αλλά εκπέμπει ετοιμότητα.
Η σύνδεση με τη λεκτική αποκλιμάκωση
Η διαχείριση της απόστασης δεν λειτουργεί απομονωμένη. Συνδέεται άμεσα με τη λεκτική αποκλιμάκωση. Ενώ διατηρείς τον φυσικό σου χώρο, η φωνή και τα λόγια σου μπορούν να προσπαθήσουν να εκτονώσουν την ένταση. Μια ήρεμη αλλά σταθερή φωνή, σε συνδυασμό με μια στάση που διατηρεί την απόσταση, δημιουργεί μια ισχυρή εικόνα ανθρώπου που δεν αναζητά σύγκρουση αλλά ούτε και θα γίνει εύκολο θύμα.
Στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα διδάσκουμε ότι αυτά τα δύο πάνε μαζί. Τα λόγια χωρίς τη σωστή απόσταση αφήνουν το σώμα σου εκτεθειμένο. Η απόσταση χωρίς την ικανότητα να επικοινωνήσεις μπορεί να κλιμακώσει αντί να εκτονώσει. Η πραγματική δεξιότητα βρίσκεται στον συνδυασμό, στην ικανότητα να διαχειρίζεσαι ταυτόχρονα τον φυσικό χώρο και τη λεκτική επικοινωνία.
Η κίνηση όταν η απόσταση κλείνει
Ανάμεσα στη διατήρηση της απόστασης και στη στιγμή που αυτή παραβιάζεται υπάρχει ένα κρίσιμο ενδιάμεσο: η κίνησή σου. Και εδώ ισχύει ένας απλός κανόνας. Δεν οπισθοχωρείς σε ευθεία γραμμή. Αυτός που έρχεται μπροστά είναι πάντα πιο γρήγορος από αυτόν που πηγαίνει πίσω, και η ευθεία οπισθοχώρηση έχει ένα τέλος, έναν τοίχο, ένα εμπόδιο, ένα αδιέξοδο.
Γι’ αυτό η κίνηση είναι κυκλική. Δεν είναι τυχαίο ότι το Jujutsu και το Hapkido, τα συστήματα που διδάσκουμε, είναι χτισμένα πάνω στον κύκλο. Η κυκλική κίνηση σε βγάζει από τη γραμμή της επίθεσης χωρίς να χάνεις χώρο, σε κρατά σε ροή αντί να σε καρφώνει στη θέση σου, και σε φέρνει σε γωνία από όπου εσύ ελέγχεις τον άλλον καλύτερα από όσο εκείνος εσένα. Και ανάλογα με τη δική σου θέση και τη θέση του επιτιθέμενου, ο κύκλος γίνεται γωνία, ένα βήμα που αλλάζει τη γραμμή της επίθεσης αντί απλώς να τη μακραίνει. Το πού και το πόσο εξαρτάται από την επίθεση, και αυτό δουλεύεται μόνο στο τατάμι. Η αρχή όμως είναι παντού ίδια: ποτέ ευθεία πίσω, πάντα εκτός γραμμής.
Όταν η απόσταση παραβιάζεται
Υπάρχουν στιγμές που, παρά τις προσπάθειές σου, η απόσταση παραβιάζεται και η απειλή γίνεται άμεση. Εδώ η προηγούμενη διαχείριση αποδίδει τους καρπούς της. Επειδή κράτησες τα χέρια σου σε θέση ετοιμότητας, επειδή είχες ήδη αντιληφθεί την πρόθεση, επειδή δεν αιφνιδιάστηκες, έχεις ένα τεράστιο πλεονέκτημα έναντι εκείνου που έμεινε παθητικός μέχρι την τελευταία στιγμή. Η αντίδρασή σου ξεκινά από θέση πλεονεκτήματος, όχι από θέση πανικού.
Αυτή είναι η ουσία. Η διαχείριση της απόστασης δεν εγγυάται ότι θα αποφύγεις τη σύγκρουση, αλλά εξασφαλίζει ότι αν αυτή συμβεί, θα είσαι έτοιμος αντί για αιφνιδιασμένος. Μετατρέπει την πιθανή επίθεση από έκπληξη σε κάτι που είδες να έρχεται.
Στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα περπατάμε τον παλιό δρόμο. Ο παλιός δρόμος δεν διαφημίζεται, βρίσκεται από αυτούς που τον αναζητούν. Αν νιώθεις ότι αυτός ο δρόμος σε καλεί, επικοινώνησε μαζί μας.