Υπάρχει μια βαθιά ριζωμένη αντίληψη ότι ο καλός πάντα χτυπά δεύτερος. Ότι πρέπει να περιμένεις να δεχτείς την επίθεση πριν αντιδράσεις. Ότι το να χτυπήσεις πρώτος σε κάνει τον επιτιθέμενο.
Αυτή η αντίληψη, σε ορισμένες καταστάσεις, μπορεί να σε σκοτώσει.
Τι σημαίνει preemptive strike
Το preemptive strike δεν είναι επίθεση. Είναι πρόληψη επίθεσης που είναι ήδη σε εξέλιξη, απλά δεν έχει φτάσει ακόμα στο φυσικό στάδιο. Είναι η αναγνώριση ότι αυτό που έρχεται δεν μπορεί να αποφευχθεί, και η απόφαση να μην το αφήσεις να έρθει με τους δικούς του όρους.
Η διαφορά ανάμεσα σε επίθεση και preemptive strike είναι η πρόθεση και τα κριτήρια. Δεν χτυπάς επειδή θέλεις να βλάψεις. Χτυπάς επειδή έχεις αξιολογήσει ότι η απειλή είναι πραγματική, άμεση και αναπόφευκτη.
Τα δύο κριτήρια για να χτυπήσεις πρώτος
Δεν υπάρχει χώρος για αυθαιρεσία εδώ. Τα κριτήρια είναι δύο και πρέπει να ισχύουν και τα δύο.
Πρώτον, η επίθεση είναι εμφανώς επικείμενη. Όχι υποθετική. Όχι πιθανή. Επικείμενη.
Δεύτερον, δεν υπάρχει διέξοδος. Αν μπορείς να φύγεις, φεύγεις. Το preemptive strike είναι επιλογή μόνο όταν η αποφυγή δεν είναι πλέον εφικτή.
Τι σημαίνει «επικείμενη»
Εδώ οι περισσότεροι μένουν στα γενικά. Η επίθεση έχει ενδείξεις που φαίνονται πριν ξεκινήσει, και είναι συγκεκριμένες.
Η απόσταση κλείνει χωρίς λόγο, συχνά με ένα πλάγιο βήμα και όχι ευθεία μπροστά. Τα χέρια ανεβαίνουν πάνω από τη μέση ή, χειρότερα, χάνονται από το οπτικό σου πεδίο. Σφίγγει τη γροθιά, τινάζει τους ώμους, πετάει κάτω ό,τι κρατάει. Κοιτάζει γύρω του, ελέγχοντας ποιος βλέπει. Η κουβέντα σταματά απότομα, γιατί έχει ήδη αποφασίσει και δεν χρειάζεται πια να μιλάει. Και το πιο υποτιμημένο σημάδι, κάποιος από την παρέα του μετακινείται στο πλάι σου ή πίσω σου.
Κανένα από αυτά μόνο του δεν είναι απόδειξη. Τρία μαζί, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, είναι.
Ο παράγοντας που μηδενίζει τον χρόνο
Υπάρχει μια ένδειξη που δεν είναι κριτήριο αλλά αλλάζει ολόκληρη την εξίσωση. Μια κίνηση προς τη ζώνη, προς την τσέπη, προς το εσωτερικό του μπουφάν. Δεν προσθέτει ένα τρίτο κριτήριο, συμπιέζει τον χρόνο απόφασης σχεδόν στο μηδέν.
Αν ο επιτιθέμενος τραβήξει μαχαίρι και εσύ περιμένεις να το δεις πριν αντιδράσεις, έχεις ήδη χάσει. Η ταχύτητα με την οποία ένα μαχαίρι καλύπτει απόσταση είναι πολύ μεγαλύτερη από τον χρόνο αντίδρασης ενός ανθρώπου που δεν ήταν προετοιμασμένος.
Γιατί η αναμονή μπορεί να είναι λάθος
Όταν ο επιτιθέμενος χτυπά πρώτος, έχει πλήρες πλεονέκτημα αιφνιδιασμού. Το σώμα σου χρειάζεται κλάσματα δευτερολέπτου να επεξεργαστεί ότι δέχτηκε χτύπημα, και άλλα κλάσματα να αρχίσει να αντιδρά. Σε αυτό το διάστημα ο επιτιθέμενος έχει ήδη κάνει δύο ή τρεις κινήσεις ακόμα.
Η νομική διάσταση
Η άμυνα δεν προϋποθέτει ότι έχει ήδη πέσει το πρώτο χτύπημα. Προϋποθέτει επίθεση άδικη και παρούσα, και παρούσα θεωρείται και εκείνη που επίκειται άμεσα, όχι μόνο εκείνη που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Το αν συνέτρεχε τέτοια επίθεση δεν κρίνεται από το πώς ένιωσες, κρίνεται από τα πραγματικά περιστατικά.
Το ίδιο άρθρο 22 του Ποινικού Κώδικα προσθέτει και κάτι που παραβλέπεται. Το αναγκαίο μέτρο της άμυνας κρίνεται από τον βαθμό επικινδυνότητας της επίθεσης, από το είδος της βλάβης που απειλούσε, από τον τρόπο και την ένταση της. Δηλαδή δεν κρίνεται μόνο το αν χτύπησες πρώτος. Κρίνεται και το πόσο, και μέχρι πού συνέχισες.
Και υπάρχει το άρθρο 23, για την υπέρβαση των ορίων. Η υπέρβαση τιμωρείται, όμως ο νόμος λέει ρητά ότι μένει ατιμώρητη και δεν καταλογίζεται όταν έγινε εξαιτίας του φόβου ή της ταραχής που προκάλεσε η ίδια η επίθεση. Ο νομοθέτης ξέρει ότι ο άνθρωπος που δέχεται επίθεση δεν λειτουργεί με χρονόμετρο.
Δεν βαρύνεσαι με απόδειξη της αθωότητάς σου, ισχύει το τεκμήριο αθωότητας. Στην πράξη όμως θα κληθείς να εξηγήσεις γιατί η επίθεση ήταν παρούσα, και θα κριθείς πάνω στα στοιχεία που θα υπάρχουν. Γι’ αυτό, όταν τελειώσει το περιστατικό, καλείς εσύ τις αρχές και κρατάς ονόματα μαρτύρων.
Δεν χτυπάς πρώτος επειδή κάποιος σε κοίταξε άσχημα. Χτυπάς πρώτος όταν έχεις κάθε λόγο να πιστεύεις ότι αυτό που έρχεται θα είναι σοβαρό και δεν μπορεί να αποφευχθεί διαφορετικά.
Σε μια πόλη σαν τη Λάρισα
Στα περισσότερα περιστατικά που φτάνουν σε αυτό το σημείο, ο άλλος δεν είναι άγνωστος. Είναι κάποιος που θα ξαναδείς, ή που ξέρει κάποιον δικό σου. Έξω από ένα μαγαζί, σε ένα πάρκινγκ, μετά από μια κουβέντα που ανέβηκε.
Αυτό προσθέτει έναν δισταγμό που δεν υπάρχει με έναν εντελώς άγνωστο. Σκέφτεσαι τι θα ειπωθεί αύριο, ποιος θα πάρει ποια πλευρά, πώς θα το μάθει η δουλειά σου. Ο δισταγμός αυτός κοστίζει δευτερόλεπτα, και τα δευτερόλεπτα είναι ακριβώς αυτό που δεν έχεις. Η απόφαση παίρνεται με βάση το τι συμβαίνει μπροστά σου, όχι με βάση το τι θα λέγεται μεθαύριο.
Η ψυχολογική πρόκληση
Το πιο δύσκολο κομμάτι δεν είναι η τεχνική. Είναι η απόφαση. Να χτυπήσεις έναν άνθρωπο που δεν σε έχει ακόμα χτυπήσει απαιτεί ψυχολογική ετοιμότητα που δεν έρχεται αυτόματα.
Στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα δεν αποφεύγουμε αυτές τις ερωτήσεις. Η αναγνώριση της στιγμής, τα όριά της και το βάρος που κουβαλάει η απόφαση διδάσκονται ως κατανοητή πραγματικότητα και όχι ως αφηρημένη αρχή, γιατί κανείς δεν αποφασίζει σωστά την πρώτη φορά που το σκέφτεται.
Συμπέρασμα
Το πρώτο χτύπημα δεν είναι πάντα λάθος. Είναι λάθος όταν δεν υπάρχουν κριτήρια, όταν βασίζεται στον εγωισμό ή στον φόβο χωρίς πραγματική απειλή. Αλλά όταν η απειλή είναι πραγματική, άμεση και αναπόφευκτη, το να περιμένεις δεν είναι αρετή. Είναι επιλογή που πληρώνεται ακριβά.
Στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα περπατάμε τον παλιό δρόμο. Ο παλιός δρόμος δεν διαφημίζεται, βρίσκεται από αυτούς που τον αναζητούν. Αν νιώθεις ότι αυτός ο δρόμος σε καλεί, επικοινώνησε μαζί μας.