Για να κατανοήσεις την αυτοπροστασία πραγματικά, πρέπει να καταλάβεις την ψυχολογία του επιτιθέμενου. Πρέπει να καταλάβεις πώς σκέφτεται αυτός που βρίσκεται απέναντί σου. Και αυτό που θα ανακαλύψεις δεν είναι περίπλοκο. Είναι εξελικτικά πανάρχαιο.
Το λιοντάρι στη σαβάνα
Ένα λιοντάρι που κυνηγά δεν επιτίθεται στο πρώτο ζώο που βλέπει. Παρατηρεί. Αξιολογεί. Επιλέγει αυτό που θεωρεί ότι μπορεί να πιάσει με το μικρότερο κόστος και τον μικρότερο κίνδυνο για τον ίδιο. Το γερασμένο, το τραυματισμένο, το απομονωμένο, το αποπροσανατολισμένο.
Ο άνθρωπος που επιλέγει θύμα λειτουργεί με την ίδια ακριβώς λογική. Σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι καν συνειδητή απόφαση, είναι ένστικτο. Σαρώνει το περιβάλλον και αναζητά αυτόν που δεν θα του κοστίσει.
Η πρώτη αξιολόγηση γίνεται σε δευτερόλεπτα
Η επίγνωση, η στάση του σώματος και ο τρόπος που κινείσαι μιλούν πριν ανοίξεις το στόμα σου. Το ποια σήματα εκπέμπει ο καθένας και πώς αλλάζουν οι συνήθειες που τα παράγουν είναι κουβέντα που έχει γίνει ξεχωριστά.
Εδώ μας ενδιαφέρει το επόμενο βήμα. Γιατί η οπτική αξιολόγηση σπάνια αρκεί.
Η δοκιμή πριν την επίθεση
Κάτι που οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν: πολλοί επιτιθέμενοι δοκιμάζουν πριν επιτεθούν.
Μια ερώτηση που δεν έχει λόγο να γίνει. Η ώρα, ένα τσιγάρο, μια διεύθυνση, τη στιγμή που υπάρχουν δέκα άλλοι άνθρωποι πιο κοντά για να ρωτήσει. Ένα πλησίασμα που δεν το δικαιολογούν οι περιστάσεις, σε άδειο πεζοδρόμιο ή σε άδειο βαγόνι. Μια υπερβολική οικειότητα από κάποιον που δεν σε ξέρει. Μια μικρή παραβίαση της προσωπικής ζώνης, μισό βήμα παραπάνω από όσο χρειάζεται. Η δοκιμή δεν υπάρχει για να σε τρομάξει. Υπάρχει για να μειώσει τον δικό του κίνδυνο. Θέλει να μάθει δύο πράγματα πριν δεσμευτεί: αν θα του επιτρέψεις να πλησιάσει, και τι κάνεις όταν σε πιέσει έστω και ελάχιστα
Τι διαβάζει από την αντίδρασή σου
Αν παγώσεις, αν αποφύγεις την οπτική επαφή, αν υποχωρήσεις χωρίς καν να το αντιληφθείς, αν απαντήσεις αυτόματα από ευγένεια ενώ όλο σου το σώμα έχει ήδη καταλάβει ότι κάτι δεν πάει καλά, η πληροφορία που παίρνει είναι σαφής. Είσαι ο στόχος.
Αν κρατήσεις την απόσταση, αν γυρίσεις και τον κοιτάξεις κατάματα, αν απαντήσεις χωρίς να σταματήσεις και χωρίς να τον αφήσεις να κλείσει τον χώρο ανάμεσά σας, η πληροφορία αλλάζει. Συχνά αρκεί αυτό και η κατάσταση τελειώνει εκεί, πριν καν αρχίσει.
Προσοχή σε ένα σημείο. Μια περίεργη ερώτηση δεν σημαίνει από μόνη της επίθεση. Οι περισσότεροι άνθρωποι που σε πλησιάζουν στον δρόμο δεν έχουν καμία κακή πρόθεση. Γι’ αυτό η σωστή απάντηση στη δοκιμή δεν είναι η σύγκρουση, είναι η απόσταση. Δεν χρειάζεται να αποφασίσεις αν είναι απειλή. Χρειάζεται μόνο να μην του δώσεις αυτό που ζητά.
Ψυχολογία του επιτιθέμενου: τι τον αποτρέπει
Ο επιτιθέμενος δεν ψάχνει μάχη. Ψάχνει εύκολο στόχο. Αυτή είναι η διαφορά που πρέπει να κατανοήσει κανείς.
Δεν χρειάζεται να φαίνεσαι επικίνδυνος. Χρειάζεται να μην φαίνεσαι εύκολος.
Και μια διευκρίνιση που έχει σημασία. Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει ότι φταίει όποιος δέχτηκε επίθεση. Η ευθύνη είναι πάντα και αποκλειστικά αυτού που επιτίθεται. Το ότι υπάρχουν επιλογές που μειώνουν την πιθανότητα δεν μεταφέρει την ευθύνη σε αυτόν που τις αγνόησε.
Η σύνδεση με την εκπαίδευση
Αυτή η κατανόηση δεν είναι θεωρητική. Αλλάζει τον τρόπο που κινείσαι, που στέκεσαι, που αντιδράς σε ένα άγνωστο περιβάλλον. Και αυτές οι αλλαγές δεν έρχονται από το να διαβάσεις ένα άρθρο, έρχονται από εκπαίδευση που χτίζει την επίγνωση ως αντανακλαστικό.
Ο εκπαιδευμένος άνθρωπος δεν εκπέμπει τα σήματα που ψάχνει ο επιτιθέμενος. Όχι γιατί προσπαθεί συνειδητά να τα αποφύγει, αλλά γιατί η εκπαίδευση έχει αλλάξει τον τρόπο που λειτουργεί το σώμα του.
Συμπέρασμα
Ο επιτιθέμενος δεν επιλέγει τυχαία. Επιλέγει με λογική απλή και πανάρχαια: αυτόν που δεν θα αντισταθεί. Και πριν επιλέξει, τις περισσότερες φορές ρωτάει. Όχι με λόγια, αλλά με μια μικρή δοκιμή που περνά απαρατήρητη από όποιον δεν ξέρει τι είναι.
Το να κατανοείς αυτή τη λογική δεν σε κάνει παρανοϊκό. Σε κάνει ενήμερο. Και η ενημερότητα είναι η πρώτη γραμμή άμυνας.
Στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα περπατάμε τον παλιό δρόμο.
Ο παλιός δρόμος δεν διαφημίζεται, βρίσκεται από αυτούς που τον αναζητούν.
Αν νιώθεις ότι αυτός ο δρόμος σε καλεί, επικοινώνησε μαζί μας.