Το 1900 ένας δεκαεννιάχρονος Ιάπωνας αποβιβάστηκε στο Λονδίνο. Ζύγιζε κάτω από εξήντα κιλά και δεν ξεπερνούσε το ένα και εξήντα. Μέσα στην επόμενη δεκαετία θα ανέτρεπε την εικόνα που είχε η Ευρώπη για τη σωματική αντιπαράθεση, νικώντας δημόσια παλαιστές πολύ βαρύτερους από τον ίδιο. Ο Yukio Tani (谷幸雄, 1881 έως 1950) είναι το πρόσωπο από το οποίο ξεκινά ουσιαστικά η ιστορία των ιαπωνικών παραδοσιακών πολεμικών τεχνών στη Δύση.
Η εκπαίδευση στην Ιαπωνία
Ο Tani γεννήθηκε σε οικογένεια με παράδοση στις παραδοσιακές πολεμικές τέχνες. Ο πατέρας και ο παππούς του ήταν δάσκαλοι του jujutsu και από εκεί ήρθε η πρώτη του επαφή με την τέχνη.
Η ουσιαστική του εκπαίδευση όμως έγινε στη Fusen Ryu, κοντά στον Tanabe Mataemon, στο Κόμπε. Οι δύο οικογένειες συνδέονταν φιλικά, γεγονός που εξηγεί και το πώς βρέθηκε νεαρός στο dojo της σχολής. Τη σύνδεση την καταγράφει ρητά ο Shinichi Oimatsu, γενικός διευθυντής του Kodokan για σειρά ετών, στο βιβλίο του Πενήντα Χρόνια Judo, όπου αναφέρει ότι ο Tani εκπαιδεύτηκε στη Fusen Ryu υπό τον Tanabe στο Κόμπε.
Πέρασε επίσης από τη σχολή Seibukan του Yataro Handa στην Osaka, χώρο στον οποίο δίδασκε και ο ίδιος ο Tanabe και ο οποίος είχε στενή σχέση με τη μεθοδολογία του στο έδαφος. Από την ίδια διαδρομή πέρασαν και οι Taro Miyake και Sadakazu Uyenishi, τα ονόματα δηλαδή που θα συναντήσουμε ξανά στο Λονδίνο.
Το Λονδίνο και το Bartitsu Club
Την πρόσκληση έκανε ο Edward William Barton-Wright, Βρετανός μηχανικός που είχε ζήσει στην Ιαπωνία και είχε εκπαιδευτεί εκεί. Επιστρέφοντας, δημιούργησε ένα υβριδικό σύστημα αυτοπροστασίας που ονόμασε Bartitsu, συνδυάζοντας ιαπωνικές μεθόδους με ευρωπαϊκή πυγμαχία, savate και τεχνική μπαστουνιού.
Ο Tani ταξίδεψε μαζί με τον μεγαλύτερο αδελφό του Kaneo και τον Seizo Yamamoto. Οι δύο τελευταίοι επέστρεψαν σύντομα στην Ιαπωνία. Ο Yukio έμεινε, και μαζί με τον Sadakazu Uyenishi που ήρθε αργότερα ανέλαβαν τη διδασκαλία στη σχολή του Barton-Wright, στην οδό Shaftesbury Avenue του Soho. Ήταν η πρώτη οργανωμένη σχολή ιαπωνικών παραδοσιακών πολεμικών τεχνών στην Ευρώπη.
Ο ρόλος τους δεν ήταν μόνο εκπαιδευτικός. Όποτε κάποιος αμφισβητούσε δημόσια τη μέθοδο, στο στρώμα ανέβαιναν οι Ιάπωνες.
Η απόδειξη στη σκηνή
Το Bartitsu Club έκλεισε το 1902 για οικονομικούς λόγους. Ο Tani συνέχισε στα music halls, με μάνατζερ τον William Bankier, προσφέροντας χρηματικό έπαθλο σε όποιον άντεχε απέναντί του για συγκεκριμένο χρόνο ή κατάφερνε να τον νικήσει. Ελάχιστοι τα κατάφεραν.
Οι αντίπαλοι ήταν επαγγελματίες παλαιστές, συχνά τριάντα και σαράντα κιλά βαρύτεροι. Το κοινό της εποχής έβλεπε για πρώτη φορά ότι ένας μικρόσωμος άνθρωπος μπορεί να ελέγξει έναν πολύ μεγαλύτερο, όχι με δύναμη αλλά με δομή, μοχλούς και υπομονή. Αυτό είναι, στην ουσία του, το βασικό επιχείρημα της αυτοπροστασίας, και το Λονδίνο του 1903 το είδε να επαληθεύεται δημόσια, εβδομάδα με την εβδομάδα.
Ο ίδιος ο Tani προκάλεσε ακόμη και τον θρυλικό Ινδό παλαιστή Gama όταν εκείνος επισκέφθηκε το Λονδίνο το 1910, χωρίς να λάβει απάντηση.
Από την επίδειξη στη μεταβίβαση
Το πιο σημαντικό κομμάτι της ιστορίας δεν είναι οι αγώνες αλλά αυτό που έμεινε πίσω. Ανάμεσα στους ανθρώπους που εκπαιδεύτηκαν στο Bartitsu Club κοντά στον Tani ήταν ο William και η Edith Garrud. Από εκείνο το στρώμα ξεκίνησε μια γραμμή που έφτασε πολύ πιο μακριά από όσο θα μπορούσε να φανταστεί κανείς εκείνη την εποχή.
Ο ίδιος ο Tani συνεργάστηκε με τον Taro Miyake στη Japanese School of Ju-Jitsu και μαζί εξέδωσαν εγχειρίδιο που κυκλοφόρησε ευρέως στη Βρετανία. Παράλληλα, ο Uyenishi άνοιξε τη δική του σχολή στο Golden Square του Soho, όπου συνέχισαν την εκπαίδευσή τους οι Garrud. Όταν ο Uyenishi επέστρεψε στην Ιαπωνία, το dojo πέρασε στα χέρια τους.
Η Edith Garrud ανέλαβε τα τμήματα γυναικών και παιδιών και έγινε η πρώτη γυναίκα εκπαιδεύτρια παραδοσιακών πολεμικών τεχνών στη Βρετανία, εκπαιδεύοντας στη συνέχεια γυναίκες του κινήματος των σουφραζέτων στην αυτοπροστασία. Μία γενιά μακριά από τον Tani, η ιαπωνική τεχνική είχε ήδη γίνει εργαλείο σε εντελώς διαφορετικό κοινωνικό πλαίσιο.
Το Budokwai και η μετάβαση στο judo
Το 1918 ο Gunji Koizumi ίδρυσε στο Λονδίνο το Budokwai, τον παλαιότερο ιαπωνικό σύλλογο πολεμικών τεχνών της Ευρώπης που λειτουργεί μέχρι σήμερα. Πρώτος επαγγελματίας εκπαιδευτής του ορίστηκε ο Tani.
Το 1920 ο Jigoro Kano επισκέφθηκε το Budokwai και απένειμε στον Tani δεύτερο dan judo, βαθμό που αργότερα έφτασε στο τέταρτο. Η κίνηση είναι χαρακτηριστική της εποχής. Ένας άνθρωπος με είκοσι χρόνια αδιαμφισβήτητης εμπειρίας σε πραγματικές αναμετρήσεις εντάχθηκε τυπικά στο σύστημα βαθμών του Kodokan, γιατί αυτό ήταν πλέον το πλαίσιο μέσα στο οποίο αναγνωριζόταν διεθνώς η ιαπωνική τεχνική. Η ίδια διαδικασία που είχε απορροφήσει τις παραδοσιακές σχολές μέσα στην Ιαπωνία ολοκληρωνόταν τώρα και στο εξωτερικό.
Ο Tani υπέστη σοβαρό εγκεφαλικό το 1937, συνέχισε όμως να επιβλέπει την εκπαίδευση από την άκρη του στρώματος μέχρι τον θάνατό του, τον Ιανουάριο του 1950.
Τι μένει
Η ευρωπαϊκή πορεία των ιαπωνικών παραδοσιακών πολεμικών τεχνών δεν ξεκίνησε από θεσμούς, ομοσπονδίες ή διαφημιστικά φυλλάδια. Ξεκίνησε από έναν άνθρωπο που ανέβαινε σε μια σκηνή και δεχόταν να δοκιμαστεί δημόσια, χωρίς κανόνες ευνοϊκούς για τον ίδιο και χωρίς επιλογή αντιπάλου.
Αυτό αξίζει να το θυμόμαστε σήμερα, που η αξιοπιστία ενός συστήματος συχνά κρίνεται από την προβολή του. Ο Tani δεν έπεισε την Ευρώπη επειδή μιλούσε καλά για την τέχνη του. Την έπεισε επειδή στάθηκε απέναντι σε ανθρώπους που είχαν κάθε λόγο να τον διαψεύσουν, και δεν διαψεύστηκε.
Στο Koden Arashi Dojo στη Λάρισα περπατάμε τον παλιό δρόμο. Ο παλιός δρόμος δεν διαφημίζεται, βρίσκεται από αυτούς που τον αναζητούν. Αν νιώθεις ότι αυτός ο δρόμος σε καλεί, επικοινώνησε μαζί μας.